De BENG normering en Verosol

Amsterdams architectenbureau Proof of the sum koos bij het ontwerpen van het nieuwe stadskantoor Alkmaar voor de raambekleding van Verosol.

Roy Pype, Proof of the sum:

‘Gemetalliseerde gordijnen brengen zelfs stralingswarmte omlaag’

Een flexibele, duurzame werkomgeving die een efficiënte en effectieve manier van werken stimuleert en de identiteit van de organisatie uitdrukt en versterkt. Zo luidde de opdracht van de gemeente Alkmaar voor het ontwerp ter renovatie van het stadskantoor. Amsterdams architectenbureau Proof of the sum kreeg de klus en schreef voor het gebouw – geheel oost-west georiënteerd – de gemetalliseerde raambekleding van Verosol voor. Eigenaar en architect Roy Pype is enthousiast: ‘het wordt, mede door de BENG-norm, steeds belangrijker om hoogwaardige producten toe te passen. Gemetalliseerde gordijnen zijn nu al helemaal klaar voor de toekomst.’

‘Stadskantoor Alkmaar was een gesloten gebouw waar nul komma nul interactie tussen mensen was. Waar collega’s elkaar niet eens kenden. Eigenlijk geen fijne plek om te werken. Wij gooiden de hele plattegrond letterlijk en figuurlijk open, maakten grote vides en creëerden een compleet nieuwe werkomgeving. Voor al onze ontwerpen geldt: ze zijn geslaagd als een gebouw zo functioneert dat kennisdeling tussen gebruikers op een natuurlijke manier plaatsvindt, zonder dat mensen het in de gaten hebben. En zonder dat het je privacy, concentratie of manier van werken verstoort.’

Voor overheidsgebouwen geldt vanaf 2018 de BENG-normering. Kunnen jullie met deze nieuwe regelgeving jullie visie en ook jullie ontwerpvrijheid nog wel behouden?

‘Absoluut. En ik vind het goed dat de wet- en regelgeving steeds scherper wordt. Dat we elkaar opleggen om op een juiste manier met de gebouwde omgeving om te gaan. Want met gebouwen zetten we er dingen neer die er lang zullen zijn. Nu iets fout doen betekent voor een hele lange tijd iets fout doen. Als je kijkt naar de uitdaging waar we voor staan, dan moet je onderscheid maken tussen nieuwbouw en verbouw. Bij nieuwbouw is voldoen aan de norm, zeker wat kantooromgevingen betreft, relatief eenvoudig. We zijn inmiddels zó ver qua technologie en mogelijkheden. Een renovatie is vaak wel uitdagend. Daarbij pak je immers niet alles aan, je kunt niet vanaf nul beginnen. En ook het inkopen of opwekken van duurzame energie is niet altijd mogelijk. Kun je de gevel verbeteren, de kozijnen eruit halen, hier beter glas in zetten en de isolatiewaarde verhogen? Op deze punten loop je vaak tegen praktische bezwaren of financiële onmogelijkheden aan.’

Maakt BENG het voor architecten dan een stuk moeilijker om toonaangevend te zijn?

Ik denk dat het omgekeerd is: als we alleen maar BENG-gebouwen maken, dan geven we daarmee juist een nieuwe toon aan. De kans dat we in de toekomst van BENG naar ENG gaan, naar helemaal energieneutraal? Die kans is honderd procent. Dat gaat gewoon gebeuren. Vandaag denken we waarschijnlijk dat het moeilijk wordt om aan een ENG-norm te voldoen. Maar op het moment dat men iets in regelgeving giet, zal de techniek ook voorhanden zijn. Normering ijlt na op de techniek die beschikbaar is. Er komt geen nieuwe norm als deze niet haalbaar is. Ik vind Nederland hier doorgaans wel wat langzaam in. Maar dat is ergens ook logisch, de markt moet het tempo kunnen blijven volgen. Er zit een zekere traagheid in de bouw, dus die moet ook in de wetgeving zitten.’

Waarom kozen jullie voor stadskantoor Alkmaar voor gemetalliseerde gordijnen?

‘Met gemetalliseerde raambekleding kunnen we de warmtelast op een gebouw beheersbaar maken. Wij waren bekend met Verosol; een leverancier die altijd de juiste en up to date informatie verstrekt en een goed en vertrouwd product levert. Voor stadskantoor Alkmaar hebben we een hoogwaardig doek en hoogwaardige prestaties omschreven in het bestek, omdat het gebouw zuiver oost-west georiënteerd is. Aan de ene kant komt de laagstaande ochtendzon het gebouw binnen, later op de dag aan de andere kant de laagstaande avondzon. We wilden de gebruiker een manier geven om op die momenten een goede zonwering naar beneden te laten, zonder dat ze over buitenzonwering moeten gaan nadenken, want dat zit er in het gebouw simpelweg niet. Gemetalliseerd doek geeft architecten ook de mogelijkheid om met relatief weinig materiaal een enorme lichthinderwering te realiseren en beeldschermreflectie te corrigeren. Daarbij komt: stralingswarmte gaat er niet doorheen, dus mensen kunnen dichter op de gevel aan het werk. Je houdt het klimaat beter onder controle en verhoogt dus het comfort van de werkomgeving. Bij stadskantoor Alkmaar bleef tegelijk de transparantie en lichtheid in het gebouw behouden.’

Hoe pakte jullie keus voor de doeken van Verosol uit in de praktijk?

‘Opdrachtgevers willen en moeten steeds meer kiezen voor hoogwaardige producten. Gemetalliseerde gordijnen beantwoorden aan deze wens en eis. Dat maakt ze helemaal klaar voor de toekomst. Toch legde de aannemer in Alkmaar een alternatief op tafel dat financieel gunstiger was dan het doek dat Verosol uiteindelijk leverde. Maar uiteindelijk is er met de opdrachtgever een bewuste keus gemaakt om niet te verzuimen in hetgeen wij voorschreven. Die keus had te maken met de doorlating van het doek; met de doorlatendheid van licht van buitenaf en stralingswarmte naar binnen. Mensen zitten met hun beeldscherm heel dicht op de gevel te werken. De stralingswarmte die dit geeft wilden ze zo laag mogelijk zien. Dit in combinatie met het behouden van de oost-west openheid. Tot op heden hoor ik enkel positieve geluiden over het comfort. Dat mensen de afgelopen hete periode liever op kantoor werkten dan thuis, omdat het daar een veel prettigere omgeving is. Het is het samenspel van keuzes dat ervoor zorgt dat een gebouw een hele fijne plek wordt.’

BENG staat voor Bijna Energie Neutrale Gebouwen.

Deze voorgenomen eisen zullen de EPC-methode voor nieuwbouw vervangen per 1 januari 2020. Voor overheidsgebouwen geldt de verplichting per 1 januari 2019.

BENG-indicatoren

In Nederland leggen we de energieprestatie voor bijna energieneutrale gebouwen vast aan de hand van 3 eisen:

1. De maximale energiebehoefte in kWh per mgebruiksoppervlak per jaar

Voor het bepalen van de energiebehoefte wordt de energiebehoefte voor verwarming en koeling opgeteld. Voor utiliteitsgebouwen telt ook de energiebehoefte voor verlichting mee. De energiebehoefte kan worden ingevuld met hernieuwbare of fossiele energie.

2. Het maximale primair fossiel energiegebruik, eveneens in kWh per m2 gebruiksoppervlak per jaar
Het primair fossiel energiegebruik is een optelsom van het primair energiegebruik voor verwarming, koeling, warmtapwaterbereiding en ventilatoren. Voor utiliteitsgebouwen telt ook het primair energiegebruik voor verlichting en voor bevochtiging (indien aanwezig) mee. Voor zowel woningen en utiliteitsgebouwen geldt dat, als er PV-panelen of andere hernieuwbare energie bronnen aanwezig zijn, de opgewekte energie van het primair energiegebruik wordt afgetrokken.

3. Het minimale aandeel hernieuwbare energie in procenten
Het aandeel hernieuwbare energie wordt bepaald door de hoeveelheid hernieuwbare energie te delen door het totaal van hernieuwbare energie en primair fossiel energiegebruik.

(bron: www. rvo.nl)

beng in de media

Wat kan Verosol voor u betekenen als u gebouwen gaat ontwerpen?